Nghề huấn luyện robot tại Trung Quốc và nghịch lý dạy máy móc thay thế con người

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo và tự động hóa tại Trung Quốc đã sản sinh ra một ngành nghề mới mang tên "huấn luyện robot", thu hút đông đảo người lao động tìm kiếm cơ hội thu nhập nhưng cũng đi kèm nhiều nỗi ngậm ngùi.

Thực trạng bùng nổ nghề huấn luyện robot

Lượng dữ liệu hành vi của con người sau khi được ghi nhận sẽ chuyển đổi thành các bộ huấn luyện, giúp robot có khả năng làm việc trong nhiều môi trường phức tạp từ nhà bếp, nhà máy cho đến siêu thị. Những vị trí tuyển dụng dạng này đang xuất hiện ngày càng dày đặc trên các trang mạng xã hội và nền tảng tuyển dụng tại Trung Quốc đại lục.

Mức lương được chào mời rơi vào khoảng 4.000 đến 6.000 nhân dân tệ (tương đương hơn 15 triệu đến gần 25 triệu đồng) mỗi tháng. Khoản thu nhập này thu hút một lượng lớn người thất nghiệp và thanh niên muốn tìm kiếm một công việc có thời gian linh hoạt.

Trải nghiệm khắc nghiệt từ người lao động

Liu Yun, 40 tuổi, bước chân vào lĩnh vực này sau khi mất việc trong ngành ô tô và chật vật tìm hướng đi mới do rào cản tuổi tác. Tại một studio ở Bắc Kinh, cô phải đeo vòng tay cảm biến và gắn chip ở đầu ngón tay, mắt nhìn hướng dẫn trên màn hình để lặp đi lặp lại các động tác như di chuyển cốc hoặc lau chùi bề mặt. Cô chia sẻ công việc này giống như đang dạy một đứa trẻ hai tuổi.

Đổi lại mức lương khá, mọi cử động của Liu đều bị giám sát chặt chẽ với các bảng xếp hạng năng suất liên tục. Chỉ tiêu mỗi ngày là 160 mẫu dữ liệu, trong khi người xuất sắc có thể hoàn thành hơn 260 mẫu. Việc đứng rửa bát và lau bàn tới 200 lần mỗi ngày đã vắt kiệt sức lực của người phụ nữ trung niên này.

Trong khi đó, Sun, một sinh viên 22 tuổi, chọn làm việc này theo hình thức thời vụ trong kỳ nghỉ hè. Cậu đảm nhận các nhiệm vụ như gấp quần áo, quét nhà với mức thù lao tính theo ca. Tuy nhiên, Sun cho biết tỷ lệ đào thải rất cao do áp lực căng thẳng về thể chất lẫn tinh thần khi phải làm đi làm lại một chuỗi động tác vô hồn.

Trái lại, một số người như cô Guo Hongjuan tìm thấy sự linh hoạt khi làm việc tại nhà khoảng 6 tiếng mỗi ngày. Công việc sắp xếp sách, lau bàn giúp cô vừa có thu nhập vừa có thời gian chăm sóc con nhỏ.

Mở rộng quy mô và những ý kiến trái chiều

Không chỉ dừng lại ở công việc nhà, việc thu thập dữ liệu hành vi còn mở rộng ra ngoài trời. Vào tháng 8 vừa qua, công ty công nghệ Physen AI tại Thâm Quyến đã hợp tác với một đơn vị vệ sinh môi trường để trang bị thiết bị thu thập dữ liệu cho chính các công nhân quét rác, giúp robot hiểu rõ hơn về cách xử lý tình huống bất ngờ trên đường phố.

Sự trỗi dậy của nghề này tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều, được ví von là "dây chuyền lắp ráp không gian mạng" hay "lao động nhập cư tại gia". Đáng suy ngẫm nhất là bình luận từ một cư dân mạng về tính chất mỉa mai của trào lưu: con người đang miệt mài dạy máy móc làm việc để rồi một ngày chính những cỗ máy đó sẽ cướp đi chén cơm của những người đã huấn luyện chúng.