Nữ tiến sĩ Việt Nam giành giải nhất Giải thưởng Khoa học ASEAN - Mỹ 2026

Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương đã vượt qua nhiều ứng viên trong khu vực để giành giải nhất Giải thưởng Khoa học ASEAN - Mỹ 2026 với nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế.

Vinh danh công trình ứng dụng AI trong y tế

Chiều 14/10, vòng chung kết Giải thưởng Khoa học ASEAN-U.S. Science Prize for Women 2026 diễn ra tại Đà Nẵng trong khuôn khổ phiên toàn thể Hội nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN lần thứ 90 (COSTI-90). Bốn nhà khoa học nữ đại diện cho các quốc gia trong khu vực đã lần lượt thuyết trình và phản biện trực tiếp trước hội đồng chuyên môn.

Đề tài giúp TS Hà Thị Thanh Hương - Trưởng bộ môn Kỹ thuật Mô và Y học Tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP HCM) - giành giải thưởng là hệ thống xây dựng các mô hình kỹ thuật hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán, theo dõi và can thiệp các bệnh lý tâm thần kinh bao gồm Alzheimer, trầm cảm và rối loạn lo âu. Công trình này nhận được sự tài trợ kinh phí từ Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia TP HCM cùng nhiều tổ chức quốc tế khác nhau.

Các giải pháp công nghệ chính

Nhóm nghiên cứu của TS Hương đã phát triển ba giải pháp công nghệ trọng tâm. Đầu tiên là ứng dụng Brain Train, được phối hợp thực hiện cùng Khoa Công nghệ Thông tin thuộc Trường Đại học Quốc tế và Bệnh viện Quân y 175, hỗ trợ người suy giảm nhận thức nhẹ tự luyện tập nhằm làm chậm tiến trình chuyển biến thành bệnh Alzheimer.

Bên cạnh đó, nhóm còn xây dựng ứng dụng hỗ trợ bệnh nhân trầm cảm cùng rối loạn lo âu tự thực hành trị liệu nhận thức - hành vi ngay tại nhà. Điểm nhấn tiếp theo là phần mềm AI có khả năng phân tích hình ảnh chụp não và giọng nói nhằm phát hiện sớm bệnh Alzheimer từ giai đoạn đầu đến giai đoạn vừa.

Chia sẻ về thành công này, TS Hương cho biết đây là thành quả của tập thể nghiên cứu liên ngành gồm nhiều chuyên gia, bác sĩ, kỹ sư và sinh viên. Cô hy vọng đây sẽ là nguồn khích lệ lớn để giới thiệu năng lực khoa học Việt Nam tới các đối tác quốc tế.

Kết quả chung cuộc của giải thưởng

Giải thưởng Khoa học ASEAN - Mỹ dành cho phụ nữ được thành lập từ năm 2014 trong khuôn khổ COSTI. Năm 2026 đánh dấu lần thứ 12 giải thưởng được tổ chức với chủ đề tập trung vào ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế. Các tiêu chí đánh giá bao gồm sự xuất sắc trong khoa học, vai trò dìu dắt phụ nữ trong lĩnh vực STEM, cùng với mức độ hợp tác và tác động trong khu vực.

Ở hạng mục Nhà khoa học giữa sự nghiệp dành cho người từ 45 tuổi trở xuống, TS Hà Thị Thanh Hương đoạt giải nhất với phần thưởng trị giá 12.500 USD, trong khi giải Vinh danh thuộc về TS Latifah Nurahmi đến từ Indonesia. Tại hạng mục Cấp cao dành cho người từ 46 tuổi trở lên, TS Joanne Ngeow của Singapore giành giải nhất và TS Wai Yie Leong của Malaysia nhận giải Vinh danh.

Thúc đẩy hợp tác khu vực về khoa học công nghệ

Phát biểu tại phiên toàn thể COSTI-90, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá cao nền tảng hợp tác khu vực mà COSTI đã xây dựng trong suốt thời gian qua. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy hợp tác mạnh mẽ hơn nữa trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới (APASTI) giai đoạn 2026-2035 nhằm đối phó với các thách thức về an ninh y tế, lương thực và biến đổi khí hậu.

Bộ trưởng cho rằng các nước thành viên nên chuyển dịch từ việc chia sẻ kiến thức đơn thuần sang các giải pháp chung và đối tác khu vực mạnh mẽ hơn, tận dụng tối đa năng lực nghiên cứu, hạ tầng và dữ liệu của nhau. Hội nghị COSTI-90 năm nay do Việt Nam đăng cai tổ chức tại Đà Nẵng từ ngày 13 đến 15/10, thu hút khoảng 250 đại biểu từ các nước ASEAN và các tổ chức quốc tế tham dự.