Qualcomm thắng kiện ARM trong vụ tranh chấp bản quyền chip

Cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm giữa Qualcomm và ARM Holdings đã ghi nhận một cột mốc quan trọng khi bồi thẩm đoàn tại bang Delaware (Mỹ) đưa ra phán quyết chính thức, xác định ARM vi phạm thỏa thuận cấp phép và cản trở kinh doanh.

Phát súng đầu tiên từ phòng xử án

Theo phán quyết của tòa án, ARM bị kết luận đã vi phạm thỏa thuận cấp phép công nghệ với Qualcomm và cố ý cản trở quan hệ kinh doanh giữa hãng thiết kế chip này với Meta Platforms. Tuy nhiên, điểm gây bất ngờ lớn nhất là khoản bồi thường mà Qualcomm nhận được chỉ mang tính biểu trưng vỏn vẹn 2 USD, tương đương hơn 50.000 VNĐ. Mặc dù con số này quá nhỏ bé so với quy mô thương vụ, vụ kiện vẫn chưa dừng lại ở đây khi giai đoạn tiếp theo của phiên tòa có thể định đoạt số tiền bản quyền trị giá hàng tỷ USD.

Nguyên nhân sâu xa của tranh chấp

Khởi nguồn của căng thẳng bắt nguồn từ sự thay đổi chiến lược kinh doanh của ARM. Sau khi Tập đoàn SoftBank thâu tóm ARM vào năm 2016, hãng đã chuyển hướng từ việc chỉ thuần túy bán giấy phép thiết kế sang tự sản xuất và bán chip, dẫn đến sự xung đột lợi ích gay gắt với các khách hàng lâu năm như Qualcomm. Tranh chấp càng đẩy lên đỉnh điểm vào năm 2021 khi Qualcomm mua lại Nuvia để khai thác các thiết kế nhân CPU mới. ARM cho rằng thương vụ này vi phạm cam kết và đe dọa hủy Thỏa thuận Cấp phép Kiến trúc (ALA) với Qualcomm.

Chi tiết các cáo buộc vi phạm

Trong phiên xét xử kéo dài 5 ngày vừa qua, bồi thẩm đoàn nhận thấy ARM đã vi phạm hợp đồng khi không chịu cung cấp các bản sửa lỗi phần mềm cũng như công cụ thiết kế cần thiết cho Qualcomm. Không dừng lại ở đó, tòa cũng kết luận ARM vô tình và cố ý can thiệp vào mối quan hệ hợp tác giữa Qualcomm và Meta. Phía Qualcomm cho biết hãng đã ở rất gần một thỏa thuận quan trọng với Meta vào năm 2024, nhưng ARM đã tiết lộ tin tức bất lợi cho báo chí rằng Qualcomm vi phạm bản quyền, khiến thương vụ này bị đình trệ. Dù vậy, bồi thẩm đoàn lại bác bỏ 5 cáo buộc vi phạm hợp đồng khác do Qualcomm đưa ra và chỉ tuyên phạt ARM bồi thường 1 USD cho mỗi vi phạm được chấp nhận.

Phản ứng từ hai phía và biến động thị trường

Kết quả phán quyết khiến cả hai bên đều tuyên bố mình là người chiến thắng. Về phía Qualcomm, hãng bày tỏ sự hài lòng vì tòa án đã công nhận ARM vi phạm hợp đồng lâu năm và có hành vi cản trở kinh doanh. Trong khi đó, ARM lại khẳng định việc tòa chỉ tuyên mức phạt 2 USD là minh chứng cho thấy các lập luận của công ty hoàn toàn có cơ sở và hoạt động dựa trên sự trung thực. Sau khi kết quả được công bố, cổ phiếu ARM giảm 1%, còn cổ phiếu Qualcomm tăng nhẹ 1%.

Tương lai tài chính và tác động toàn ngành

Tuy vậy, khoản tiền 2 USD thực chất mới chỉ là bề nổi của tảng băng trôi. Trọng tâm tài chính của vụ kiện hiện thuộc về Thẩm phán Liên bang Maryellen Noreika, người sẽ đưa ra quyết định ở giai đoạn tiếp theo. Dựa trên phán quyết ARM vi phạm hợp đồng, Thẩm phán Noreika có thể xem xét cho phép Qualcomm ngừng trả phí bản quyền cho ARM trong thời hạn 5 năm theo điều khoản hình phạt ghi trong hợp đồng, điều có thể khiến ARM mất trắng hàng tỷ USD. Phía ARM đang ra sức phản đối và cho rằng điều khoản phạt này không có hiệu lực thi hành.

Phán quyết này còn mang lại tác động sâu rộng cho toàn bộ ngành công nghệ bán dẫn, xác lập tiền lệ rằng một doanh nghiệp đã có sẵn giấy phép thiết kế sẽ không phải trả thêm phí trùng lặp khi mua lại một công ty khác để nâng cao năng lực sản xuất chip. Bất kỳ bên nào chịu thua trong các phán quyết tới đây nhiều khả năng cũng sẽ nộp đơn kháng cáo, và nếu Qualcomm phải gánh thêm chi phí bản quyền đắt đỏ, giá bán của các dòng điện thoại thông minh trên thị trường có thể bị tác động trực tiếp.