Việt Nam cần ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn trong các lĩnh vực chiến lược công nghệ

Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá Việt Nam cần tập trung xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính dẫn dắt cho các lĩnh vực chiến lược quan trọng, thay vì chỉ chờ thị trường hình thành mới bắt đầu ban hành.

Ưu tiên tiêu chuẩn cho lĩnh vực chiến lược

Phát biểu tại lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn chất lượng thế giới vào ngày 14/10, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định chỉ ra rằng Việt Nam cần ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn cho các ngành có ý nghĩa nền tảng và chiến lược. Các lĩnh vực được đặc biệt lưu ý bao gồm năng lượng sạch, công nghệ lưu trữ năng lượng, hệ thống lưới điện và hạ tầng trạm sạc xe điện.

Theo ông Định, tiêu chuẩn đóng vai trò là cầu nối kỹ thuật quan trọng giữa chính sách và công nghệ, giữa đổi mới sáng tạo với thị trường, đồng thời gắn kết nền kinh tế Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu. Lãnh đạo Bộ đề xuất thay đổi tư duy quản lý, chuyển từ việc ban hành tiêu chuẩn khi thị trường đã phát triển sang việc dự báo xu hướng, nhận diện nhu cầu tương lai để chuẩn bị sẵn sàng các tiêu chuẩn dẫn dắt.

Chủ động tham gia vào chuỗi tiêu chuẩn quốc tế

Bên cạnh thị trường nội địa, Thứ trưởng đề nghị nâng cao tính chủ động của Việt Nam trên trường quốc tế. Thay vì chỉ đóng vai trò là bên tiếp nhận các tiêu chuẩn có sẵn, các cơ quan, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước cần tham gia sâu hơn vào quá trình đóng góp, xây dựng và định hình các tiêu chuẩn quốc tế trong những lĩnh vực mà Việt Nam có tiềm năng và lợi ích chiến lược.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng yêu cầu gắn kết chặt chẽ hoạt động tiêu chuẩn hóa với quá trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ. Tiêu chuẩn phải xuất phát từ thực tiễn đời sống và sản xuất, qua đó tạo ra giá trị thực sự cho nền kinh tế.

Số hóa tiêu chuẩn và tích hợp trí tuệ nhân tạo

Ở góc độ chuyên môn, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, cho biết xu hướng toàn cầu hiện nay là chuyển đổi các văn bản tiêu chuẩn truyền thống thành dữ liệu có cấu trúc để máy tính có thể đọc và xử lý.

Các tổ chức quốc tế đang tích cực biến nội dung tiêu chuẩn thành dữ liệu số có thể khai thác, đồng thời tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình soạn thảo. Ông Hải nhấn mạnh rằng Việt Nam cần nhanh chóng số hóa quy trình xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, chuẩn bị sẵn sàng dữ liệu cho máy đọc và đổi mới phương thức tiếp cận.

Để đạt được mục tiêu này, sự phối hợp đồng bộ theo mô hình "ba nhà" gồm Nhà nước, doanh nghiệp cùng các viện nghiên cứu và trường đại học đóng vai trò quyết định. Đặc biệt, sự đầu tư nguồn lực từ phía doanh nghiệp sẽ giúp họ nắm bắt cơ hội, đưa các lợi thế công nghệ của mình vào hệ thống chỉ tiêu chuẩn hóa quốc tế.