Chính phủ phê duyệt đề án tập trung nguồn lực phát triển công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa quyết định tái cấu trúc toàn diện các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026-2035, với trọng tâm là tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm.

Tái cấu trúc hệ thống thành 6 nhóm trọng tâm

Ngày 8/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1951/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026-2035. Đề án này tiến hành rà soát các chương trình quốc gia hiện hành kết hợp cập nhật các chương trình mới nhằm loại bỏ sự trùng lặp về mục tiêu, nội dung cũng như nguồn lực đầu tư.

Hệ thống chương trình quốc gia được quy hoạch lại thành 6 nhóm cụ thể bao gồm: phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; nghiên cứu cơ bản; trọng điểm quốc gia; đổi mới sáng tạo quốc gia; quốc gia đặc biệt; và chuyển đổi số quốc gia. Việc phân chia này nhằm tạo ra định hướng ưu tiên rõ ràng, tập trung nguồn lực mạnh mẽ hơn, đồng thời gia tăng tính liên thông và điều phối ở quy mô toàn quốc mà không làm phát sinh thêm tầng lớp quản lý trung gian hay thủ tục hành chính mới.

Mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược đến năm 2035

Đề án nhấn mạnh việc tập trung nguồn lực để làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và phát triển các sản phẩm công nghệ mang tầm chiến lược. Nhóm chương trình quốc gia đặc biệt được định hướng giải quyết các bài toán quy mô lớn, phục vụ dự án trọng điểm, nhiệm vụ quốc phòng an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm dịch vụ nội địa.

Các hoạt động liên quan đến công nghệ chiến lược bao gồm từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến ứng dụng và thương mại hóa, đi kèm với việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ sản xuất trong nước. Khu vực này sẽ được áp dụng các cơ chế tài chính, đầu tư và quản trị rủi ro đặc thù theo quy định pháp luật.

Đến năm 2030, đề án kỳ vọng hình thành tối thiểu 20 sản phẩm trọng điểm quốc gia cùng 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ, trong đó có ít nhất 5 đơn vị tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong giai đoạn tiếp theo từ 2031 đến 2035, mục tiêu đặt ra là thương mại hóa quy mô công nghiệp ít nhất 50 sản phẩm đạt chuẩn quốc tế, phát triển tối thiểu 30 doanh nghiệp làm chủ công nghệ với ít nhất 10 doanh nghiệp vươn ra chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, đến năm 2030 cũng sẽ xây dựng 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực và số hóa 100% công tác theo dõi, đánh giá chương trình.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm thương mại hóa

Một điểm nhấn quan trọng của đề án là việc đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm trong toàn bộ chuỗi ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Nhu cầu thực tiễn từ thị trường sẽ là kim chỉ nam cho hoạt động nghiên cứu phát triển, trong khi các viện nghiên cứu và trường đại học đóng vai trò nòng cốt trong việc tạo lập tri thức mới và đào tạo nhân lực.

Nhà nước sẽ triển khai các chính sách hỗ trợ toàn diện từ khâu hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ đến mở rộng thị trường. Đề án đặt chỉ tiêu đến năm 2030 sẽ có ít nhất 50% nhiệm vụ đặt hàng do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp thực hiện với mức vốn đối ứng đạt tối thiểu 40%. Tỷ lệ này sẽ tăng lên lần lượt là 60% và 50% vào năm 2035.

Đổi mới cơ chế quản lý và nguồn lực tài chính

Công tác quản lý các chương trình khoa học công nghệ sẽ chuyển đổi sang phương thức dựa trên mục tiêu, kết quả và mức độ tác động thực tế, đi đôi với việc đẩy mạnh phân cấp và tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình. Nguồn vốn thực hiện sẽ huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn lực doanh nghiệp, xã hội hóa và hợp tác quốc tế, khuyến khích các mô hình đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro.

Việc đánh giá chương trình dựa trên khung đầu vào, đầu ra và tác động sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý điều chỉnh mục tiêu, phân bổ lại nguồn lực hoặc quyết định tiếp tục, hợp nhất hay chấm dứt chương trình. Đề án chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày ký 8/10/2026.