Nguyên nhân Nhật Bản phải tìm kiếm nguồn nhân lực bán dẫn từ Việt Nam

Nhật Bản đang đẩy mạnh các chiến lược tái thiết ngành công nghiệp bán dẫn với nguồn ngân sách khổng lồ, đồng thời tích cực tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao từ các quốc gia ngoài, trong đó có Việt Nam.

Tham vọng hồi sinh ngành bán dẫn của Nhật Bản

Trong giai đoạn từ những năm 70 đến 90 của thế kỷ trước, ngành công nghiệp bán dẫn Nhật Bản từng phát triển rất thịnh vượng. Riêng tại đảo Kyushu, nơi được mệnh danh là "đảo Silicon" của Nhật Bản, giá trị sản xuất chất bán dẫn từng đạt mức kỷ lục 1.392,4 tỷ Yên vào năm 2000. Tuy nhiên, sự vươn lên của các nhà sản xuất Hàn Quốc cùng tính biến động theo chu kỳ đã khiến ngành này suy thoái.

Nhằm vực dậy lĩnh vực chiến lược này, Chính phủ Nhật Bản đã vạch ra chiến lược tăng tổng doanh thu ngành bán dẫn trong nước từ 5.000 tỷ Yên năm 2020 lên 15.000 tỷ Yên vào năm 2030. Kế hoạch này trải qua 3 giai đoạn: đảm bảo nền tảng sản xuất cho AI và IoT, liên kết với Mỹ nghiên cứu công nghệ thế hệ mới, và ứng dụng công nghệ tương lai thông qua hợp tác toàn cầu. Chỉ tính riêng trong 3 năm đầu từ 2021, nước này đã rót khoảng 4.000 tỷ Yên, giúp giá trị sản xuất tại Kyushu năm 2023 đạt 1.153,4 tỷ Yên, vượt mốc 1.000 tỷ Yên sau 16 năm. Dự kiến ngân sách cho giai đoạn 2024-2030 sẽ đạt mức 10.000 tỷ Yên.

Cơn khát nhân lực và cơ hội cho lao động Việt Nam

Theo đại diện Sở Kinh tế, Công nghiệp và Thương mại Kyushu, làn sóng đầu tư mạnh mẽ đang đổ về đây với kỳ vọng thu hút 6.200 tỷ Yên thiết bị liên quan trong 10 năm tới. Mặc dù vậy, sức hút của ngành đối với sinh viên nội địa còn thấp, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Dự báo từ nay đến năm 2032, riêng khu vực Kyushu sẽ thiếu khoảng 1.000 người mỗi năm ở cả vị trí thợ vận hành, kỹ sư sản xuất lẫn bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D).

Trước áp lực này, các doanh nghiệp và cơ sở giáo dục Nhật Bản đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn nhân lực, đồng thời cử các đoàn sang Việt Nam khảo sát và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Phía Nhật Bản yêu cầu người lao động cần có nền tảng kiến thức vững chắc về điện, điện tử, công nghệ thông tin, cơ khí, hóa học, vật liệu hoặc kinh doanh. Đối với vị trí R&D, ứng viên bắt buộc phải có kỹ năng lập trình và kinh nghiệm thực tế về kỹ thuật vật liệu.

Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ishikawa Isamu, nhận định rằng khu vực Kyushu đang nắm giữ hơn một nửa tổng giá trị sản xuất mạch tích hợp của cả nước. Do đó, việc hợp tác đào tạo và cung ứng nhân lực giữa hai nước mang lại lợi ích song phương, khi Việt Nam có lợi thế về nguồn lao động ngành kỹ thuật chất lượng cao còn Nhật Bản sở hữu nền tảng công nghiệp bán dẫn tiên tiến.