Điểm chính

  • Một quản lý sản phẩm 28 tuổi tại Tây Ban Nha đã dùng các công cụ AI để phân tích dữ liệu của hơn 126.000 ngôi sao trong vòng hai tuần.
  • Dữ liệu từ kính viễn vọng TESS của NASA giúp phát hiện ngôi sao TIC 4206066 có chu kỳ giảm độ sáng đều đặn, hé lộ khả năng tồn tại một hành tinh mới.
  • Các dự đoán quỹ đạo do AI hỗ trợ sẽ chờ được NASA kiểm chứng chính thức trong đợt quan sát tiếp theo.

Một quản lý sản phẩm 28 tuổi tại Tây Ban Nha, dù không có chuyên môn thiên văn hay kính viễn vọng riêng, đã thu hút sự chú ý khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện tín hiệu có thể thuộc về một hành tinh chưa từng được biết đến.

Khai thác dữ liệu từ kính viễn vọng không gian TESS

Quá trình nghiên cứu bắt đầu khi Pavel Rabtsevich khai thác nguồn dữ liệu công khai từ TESS, kính viễn vọng không gian được NASA phóng vào năm 2018 nhằm tìm kiếm các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời. Thiết bị này hoạt động bằng cách đo độ sáng của các ngôi sao để tìm kiếm hiện tượng mờ đi theo chu kỳ, dấu hiệu cho thấy một hành tinh đang di chuyển cắt ngang qua phía trước.

Trong quá trình phân tích, Rabtsevich chú ý đến ngôi sao TIC 4206066 cách Trái Đất khoảng 116 năm ánh sáng. Ngôi sao này có biểu hiện giảm độ sáng khoảng 0,05% trong gần hai giờ và lặp lại đều đặn mỗi 3,18 ngày. Khi kiểm tra ngược lại dữ liệu lưu trữ từ các năm 2020 và 2018, hiện tượng tương tự tiếp tục xuất hiện, củng cố giả thuyết về sự tồn tại của một thiên thể quay quanh ngôi sao này.

Ứng dụng AI để xử lý dữ liệu và kiểm chứng giả thuyết

Để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, Rabtsevich đã sử dụng Claude Code kết hợp cùng các công cụ như Codex và Jev. Các mô hình này hỗ trợ việc tải xuống, phân tích dữ liệu, viết chương trình tìm kiếm tín hiệu, tính toán quỹ đạo và loại trừ các khả năng gây ra dương tính giả. Thay vì phó mặc hoàn toàn cho AI, anh trực tiếp thiết lập các phép thử, đánh giá độ tin cậy và tiến hành rà soát độc lập qua nhiều phiên làm việc.

Chỉ trong hai tuần, quy trình này đã tạo ra 74 lượt phân tích cùng hơn 1.000 tập lệnh. Một thử nghiệm đáng chú ý là ẩn dữ liệu của một năm để tính toán quỹ đạo từ hai năm còn lại, sau đó dự đoán thời điểm giảm độ sáng trong năm bị giấu. Kết quả cho thấy các dự đoán đều khớp hoàn toàn với dữ liệu thực tế. Sau khi rà soát hàng trăm nghìn cảnh báo tự động của TESS và các tài liệu khoa học, anh ước tính ứng viên hành tinh này có kích thước gấp khoảng 1,4 lần Trái Đất, với quỹ đạo hơn ba ngày và nhiệt độ bề mặt cực nóng.

Bước kiểm chứng tiếp theo từ NASA

Dù thu được kết quả khả quan, Rabtsevich vẫn chưa đưa ra tuyên bố khẳng định chắc chắn về hành tinh mới do hiện tượng giảm độ sáng có thể xuất phát từ những nguyên nhân khác như hệ sao đôi. Bước kiểm chứng quan trọng tiếp theo sẽ diễn ra trong đợt quan sát của TESS dự kiến từ ngày 31/10 đến 26/11/2026. Các đề xuất quan sát chi tiết của anh đã được chấp thuận, và việc so sánh dữ liệu thực tế với các mốc thời gian đã công bố sẽ là chìa khóa để xác thực giả thuyết.