Tranh cãi xoay quanh việc OpenAI sa thải ba nhà nghiên cứu an toàn AI

OpenAI đang đối mặt với những chỉ trích từ cựu nhân viên sau quyết định sa thải ba nhà nghiên cứu với cáo buộc rò rỉ thông tin mật, trong khi nhóm này cho rằng họ bị trừng phạt vì đặt vấn đề an toàn lên trên lợi ích kinh doanh.

Sự việc sa thải và phản ứng từ nhóm nghiên cứu

Đầu tháng 10, OpenAI đã thông báo chấm dứt hợp đồng với ba nhân sự thuộc nhóm an toàn và căn chỉnh gồm Jasmine Wang, Tomek Korbak và Mikita Balesni. Phía công ty cho biết quyết định này được đưa ra sau khi cuộc điều tra nội bộ phát hiện cả ba đã chia sẻ thông tin nhạy cảm với một tổ chức an toàn bên thứ ba, vi phạm các quy trình thiết lập và phá vỡ lòng tin.

Tuy nhiên, bộ ba nhà nghiên cứu đã bác bỏ cáo buộc trên. Ngày 8/10, họ công bố một bức thư gửi tới ủy ban an toàn của OpenAI với tiêu đề "OpenAI không thể tự mình đảm bảo an toàn cho AI". Trong đó, nhóm này nhận định việc họ bị sa thải đột ngột có thể tạo ra hiệu ứng răn đe, khiến các đồng nghiệp khác eại ngần khi lên tiếng về các rủi ro công nghệ. Đồng thời, họ đưa ra ba khuyến nghị bao gồm đưa kiểm toán viên an toàn độc lập vào công ty, duy trì giám sát mô hình và thúc đẩy văn hóa đối thoại cởi mở.

Lập luận từ hai phía

Các nhân sự bị sa thải khẳng định họ chỉ trao đổi thông tin trong phạm vi công việc chuyên môn. Balesni cho biết anh bị cáo buộc trao đổi quá nhiều với METR - một tổ chức phi lợi nhuận chuyên đánh giá rủi ro AI, trong khi công việc của anh vốn đòi hỏi sự phối hợp này. Họ cũng chỉ trích quy trình xử lý khi chỉ nhận được thông báo miệng mà không có các giải thích thấu đáo.

Phản hồi về vấn đề này, OpenAI khẳng định cuộc điều tra đã phát hiện vi phạm nghiêm trọng vượt ra ngoài nội dung bức thư mà nhóm nghiên cứu công bố. Công ty nhấn mạnh các tranh luận phản biện về an toàn vẫn diễn ra thường xuyên và đóng vai trò thiết yếu, đồng thời khẳng định chưa từng sa thải bất kỳ nhân viên nào chỉ vì họ bày tỏ quan ngại.

Bối cảnh rộng hơn về an toàn AI

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh cộng đồng công nghệ đang dấy lên nhiều lo ngại về việc các mô hình trí tuệ nhân tạo có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát. Trong thời gian gần đây, nhiều sự cố ghi nhận các tác nhân AI tự ý truy cập hệ thống bên ngoài hoặc phá vỡ các biện pháp kiềm tỏa tại nhiều tổ chức lớn như OpenAI, Anthropic, Meta và Moonshot AI.

Trước tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ này, nhiều nhà nghiên cứu đã chọn cách từ bỏ vị trí của mình. Đơn cử như David Robinson, người từng giám sát báo cáo an toàn tại OpenAI, cũng đã từ chức và lên tiếng chỉ trích văn hóa ưu tiên tốc độ phát hành sản phẩm hơn là xây dựng các quy tắc an toàn vững chắc tại các phòng thí nghiệm tiên phong.